Dashboard Bujqësor

Bujqësia & Blegtoria Motori Rural në Tranzicion

Pesha më e madhe në punësim, por produktivitet modest dhe deficit i lartë tregtar agroushqimor.

Duke ngarkuar verdiktin...

--
PBB bujqësi/blegtori
--
Punësimi në sektor
--
Eksporte agroushqimore
--
Deficit tregtar
Kapitulli 1

Struktura e sektorit

Pjesa më e madhe e punësimit, prodhim i fragmentuar dhe mekanizim i ulët.

~60% informal: 35% e punësimit, por vetëm 3% e kredisë
Vlera e prodhimit
--/--

Ndarja kulturor vs blegtoral

Fragmentimi
--

e fermave nën 2 ha; mesatarja -- ha

Mekanizimi
--

traktorë/1k ha; shumë poshtë BE

Kultura kryesore

€ mln
    Kapitulli 2

    Prodhimi & Miksi

    Perime e vreshta rriten; drithërat të paqëndrueshme nga klima.

    Prodhimi kryesor (000 ton)

    2015-2023

    Rendiment vs BE

    t/ha
    Kapitulli 3

    Blegtoria: Tkurrje e Krerëve

    Krerë më pak, rendiment më i lartë për lopë; qumësht dhe mish mbeten baza.

    Lopë
    --

    tkurrje nga 2015

    Dele & dhi
    --

    qumësht + bulmet artizanal

    Shpendë
    --

    mln krerë, 2024

    Bletë (zgjoje)
    --

    +13% nga 2023

    Qumësht total
    --

    mln litra, 2023

    Mish & vezë
    --

    kt mish / mln vezë

    Evolucioni i krerëve

    2015-2024

    Vija e plotë: gjedhë/bagëti (boshti majtas) | Vija me pika: shpendë/bletë (boshti djathtas)

    Kapitulli 4

    Ujitja & Teknologjia

    Më pak se gjysma e rrjetit funksional; sigurimi dhe mekanizimi mbeten boshllëq.

    Sipërfaqe ujitshme

    ha
    --

    pjesë funksionale e rrjetit

    Sigurimet bujqësore

    --

    mbulim i sipërfaqes së kultivuar

    Mekanizimi

    --

    traktorë/1k ha; fragmentim mesatar -- ha

    Kapitulli 5

    Tregtia Agroushqimore

    Eksportet rriten nga perimet dhe vaj ulliri; deficiti dominohet nga drithërat dhe mishi.

    Eksporte
    --

    2023

    Importe
    --

    2023

    Bilanci
    --

    deficit agroushqimor

    Top 5 eksportet

    € mln

      Top 5 importet

      € mln

        🛒 Mundësia E-Commerce: Ferma → Konsumator

        Me 359,000 ferma dhe një treg e-commerce prej $640M (38.5% e popullsisë blejnë online), Shqipëria ka potencial të madh për shitje direkte online të produkteve bujqësore.

        359K
        Ferma në Shqipëri
        potencial shitës
        $640M
        Tregu E-Commerce
        +13% CAGR
        38.5%
        Blejnë Online
        e popullsisë
        3%
        Kredi për Bujqësi
        shumë e ulët

        Potenciali

        • • Vaj ulliri, mjaltë, verë — produkte premium
        • • Farm-to-fork për restorantet në Tiranë
        • • Eksport online në diasporë (Kosovë, Itali, Greqi)
        • • +47% rritje e pagesave dixhitale

        ⚠️ Pengesat

        • • Fermat e vogla (1.1 ha mesatare) — volum i ulët
        • • Hendeku dixhital në zonat rurale
        • • Mungesa e logjistikës së ftohtë
        • • Vetëm 3% e kredisë shkon për bujqësinë

        💡 Mundësia: Nëse fermerët shqiptarë do të arrinin të shesin direkt 10% të prodhimit online, kjo do të sillte +€50M të ardhura shtesë — pa ndërmjetës.

        Kapitulli 6

        Subvencione & IPARD

        Skema kombëtare fokusohet te krerët dhe nafta; IPARD sjell grante për investime.

        Skema kombëtare 2024
        --

        mld ALL

        IPARD II
        --

        disbursuar (mln €)

        IPARD III
        --

        fond total / thirrjet e para

        Ku shkojnë fondet?

          Kapitulli 7

          Agropërpunimi

          Vaj ulliri, verë dhe bimë mjekësore: produktet me vlerë të lartë eksporti.

          🫒 Vaji i Ullirit

          Pemë ulliri
          --

          në prodhim

          Prodhim 2023
          --

          rekord: 26k ton

          Eksporte 2023
          --

          2.9 mld ALL

          2024 (Jan-Tet)
          --

          çmimi $8-10/L

          🍷 Vera

          Vreshta
          --

          hektarë

          Prodhim 2022
          --

          mln litra

          Kantina
          --

          20+ të mëdha

          Eksport / Raki
          --

          gjysma për distilim

          Varietete autoktone

          🌿 Bimët Mjekësore & Aromatike

          Eksporte
          --

          USD/vit

          Familje
          --

          të përfshira

          Specie bimore
          --

          95% të egra

          Sherebela
          --

          e eksporteve

          Tregjet kryesore 2023

          Kapitulli 8

          Bujqësia Organike

          Potencial i pashfrytëzuar: vetëm 0.15% e tokës së kultivuar është e certifikuar organike.

          Sipërfaqe organike
          --

          hektarë (2022)

          Pjesa e totalit
          --

          BE: 9.1%

          Prodhim
          --

          ton/vit

          Grumbullim i egër
          --

          bimë/kërpudha/fruta

          ⚖️

          Ligji i ri organik

          Kapitulli 9

          Agroturizmi

          Ferma-në-tavolinë: modeli që lidh bujqësinë me turizmin.

          Ferma gjithsej
          --

          mesatarja ~1 ha

          Turistë 2023
          --

          rekord historik

          Rritja 2016-23
          --

          nga 4 mln

          ITB Berlin 2025
          🏆 Vend Pritës

          skenë botërore

          Rajonet me potencial

          Hendeku urban-rural

          Kapitulli 10

          Klima & Risku

          Thatësirat 2017/2022/2023 ulën drithërat; mbulim sigurimesh ende minimal.

          Vitet e thata

          --

          goditje në drithëra & pemëtari; kërkohet ujitje

          Sigurimet

          --

          mbulim <5% të sipërfaqes; humbje të raportuara -- mln ALL

          Kapitulli 11

          Perspektiva 2030

          Objektiva të arsyeshme me fokus në ujitje, rendiment dhe agropërpunim.

          Objektiva të matshme

            Lëvizjet kyçe

            • Rikonstruksion ujitjeje + menaxhim i përbashkët i fermave të vegjël (kooperativa).
            • Agropërpunim lokal: vaj ulliri, verë, bulmet artizanal me certifikim.
            • Digitalizim & sigurime bujqësore të subvencionuara për klimën.
            Kapitulli 12

            Produktiviteti & Efikasiteti

            Bujqësia punëson 35% por kontribuon vetëm 16% në PBB - hendeku i produktivitetit

            46
            Indeksi i Efikasitetit
            (16% PBB ÷ 35% Punësim) × 100
            Shumë i ulët
            €12,020
            Output për punëtor
            29% e mesatares BE (€42,000)
            Nën BE
            46%
            vs. Mesatarja kombëtare
            €26,122 output/punëtor
            Gjysmë produktiviteti
            📐

            Fragmentimi i tokës

            79%

            e fermave nën 2 ha

            Ekonomi shkalle e pamundur

            🚜

            Mekanizimi

            8.8

            traktorë/1000 ha (BE: 65)

            Kosto të larta pune

            💧

            Ujitja

            48%

            funksionale (nga 380k ha)

            Rendimente të paparashikueshme

            👨‍🌾

            Plakja e fuqisë punëtore

            52 vjeç

            mosha mesatare e fermerit

            Mungesë pasardhësish

            📝

            Informaliteti

            ~60%

            e prodhimit informal

            Akses i kufizuar në financa

            🛡️

            Hendeku i sigurimeve

            5%

            e fermave me sigurim kulture

            Rrezik i lartë klimatik

            Krahasimi i Rendimenteve: Shqipëri vs BE

            Grurë 3.9 t/ha (BE: 6.0)
            Misër 5.3 t/ha (BE: 7.8)
            Domate (sera) 30 t/ha (BE: 65)
            Rrush verërash 8.0 t/ha (BE: 10.5)
            Ullinj 2.2 t/ha (BE: 2.7)

            Mesatarja: ~65% e rendimenteve të BE - potencial i madh për rritje

            Sektorët me rritje të shpejtë (5 vitet e fundit)

            +110%
            Bletaria
            +54%
            Sera/Perimet
            +45%
            Vaj ulliri
            +35%
            Vera
            +28%
            Bimë mjekësore

            Burimet e të Dhënave

            INSTATPortali i FermeritFAOSTATUN ComtradeMBZHR/AKUMIPARD

            Të dhënat e fundit: 2023-2024